SA'Y NEDİR ve NASIL YAPILIR
-1.Bölüm : Sa'y vazifesinin ortaya çıkışı -



Sa'y kelimesi mana itibariyle hızlıca koşmak veya hızlıca yürümek anlamına gelmektedir. Hac yolculuğundaki manası ise Kabe-i Muazzamanın hemen yanında bulunan Sefa tepesi ile Merve tepesi arasında gidip gelmeye Sa'y denir.


Peki bu gidip gelmelerin sebebi nedir? Hacılar Umreciler niçin Sa'y yapar?

Bu soruların cevabını daha iyi anlayabilmek için gelin gelin hep beraber Hazret-i İbrahim Aleyhisselam zamanına gidelim ve o devirde neler yaşanmış bir göz atalım.

Hazret-i İbrahim Aleyhisselamın Sâre isminde bir zevcesi vardı. Biz kendisine ve diğer bütün Peygamber eşlerine ve kızlarına hürmet göstermek için "Validemiz(Annemiz)" şeklinde hitap ederiz. Sâre validemizin çocuğu olmuyordu. Bu sebeple Sâre validemiz Mısır Hükümdarının kendisine bağışlamış olduğu Hacer Validemizi mübarek kocası Hazreti İbrahim Aleyhisselama hediye etmişti ve onları evlendirmişti.Hazreti İbrahim Aleyhisselamın Hacer validemizden bir oğlu olunca (Hazreti İsmail Aleyhisselam) , Sâre validemiz kendisi çocuk sahibi olamadığı için çok mahzun oldular, çok üzüldüler. (Bkz: Dipnot)

Bu üzüntü sebebiyle Rabbimiz Hazret-i Allah; Hazreti İbrahimden Sâre validemizin gönlünü hoş tutmasını ve Hacer validemizle oğlu İsmaili alarak Kabe-i Muzazzamanın bulunduğu mukaddes beldeye götürmesini emretti.



Cenab-ı Hakkın bu emriyle , Hazreti İbrahim Aleyhisselam, Hacer validemiz ile o zamanlar henüz bir bebek olan oğlu Hazret-i İsmaili yanına aldı ve o zamanlar bir damla bile su bulunmayan Mekke-i Mükerremeye götürdü. Nuh tufanında Kabe-i Muazzama semaya kaldırıldığı için o beldede o gün için Kabenin binası mevcut değildi. Yani Kabe-i Muazzamanın yeri belirsizdi. Etrafta dağdan taştan başka ne bir insan ne yiyecek içeçek namına birşey yoktu. Hazret-i İbrahim Aleyhisselam, Hacer validemize bir testi su ve biraz hurma bırakıp, geldiği yer olan Filistine doğru geri dönmek üzere yola koyuldu.

Hazret-i İbrahim Aleyhisselam geri dönerken Hacer validemiz de arkadan bir telaş bir üzüntü ile "Ey İbrahim (A.S) Konuşacak bir kişinin, içecek bir şeyin bulunmadığı bu ıssız yerde bizi niye bırakıp gidiyorsun? Bunu sana Allah mı emretti?" diye seslendi. Hazret-i İbrahim Aleyhisselamda "Evet Allah emretti" dedi. Bunun üzerine Hazret-i Hacer validemiz kaderine razı oldu ve "O halde Allah bize kafidir.(Allah bize yeter)" dedi.

Hazreti İbrahim Aleyhisselam onları göremeyecek kadar uzaklaştıktan sonra Beytullah tarafına dönerek şöyle dua etti: "Ey Rabbimiz! Ben soyumdan bir kısmını Senin mukaddes Beytinin yanında, ekin bitmez bir vadiye yerleştirdim. Ey Rabbimiz! Beytinde namaz kılmaları için insanlardan bir kısmının gönlünü onlara meylettir, şükretmeleri için onları meyvelerle rızıklandır.[Sure-i İbrahim Ayet:37]"



Hazreti İbrahim Aleyhisselam gittikten sonra o ıssız mekanda bir başına kalan Hacer validemiz, henüz bebek olan ve susadığı içinı ağlamakta olan oğlu Hazret-i İsmail için su bulma telaşına girdi. Bu suyu aramak için Hazret-i İsmail bir kenara koyup önce Sefa tepesine gitti orada su aradı. Sefa tepesinde su bulamayınca bir telaş Merve tepesine koştu. Koşarken de bir taraftan Hazret-i İsmail'in durumunu kontrol etmek için Kabenin olduğu tarafa doğru bakıyordu.Merve tepesine gittiğinde orada da su bulamadı ve tekrar aynı telaşla Sefa tepesine koştu. Sefa tepesinde su bulamayınca tekrar Merve tepesine, oradan tekrar Sefa Tepesine, su bulamayınca tekrar Merve tepesine... Böyle Sefa tepesi ile Merve tepesi arasında su bulabilmek ümidiyle 7 kere gidip geldi Hacer Validemiz. Bir taraftan tepeler arasında koşuşturdu bir taraftan da Oğlu İsmailin durumuna bakış attı..

Hacer Validemiz 7nci seferini yaptığında bir ses işitti. Bugünkü zemzem kuyularının olduğu yerde Cebrail Aleyhisselamı gördü. Cebrail Aleyhisselam topuğuyla (-bir başka rivayete göre kanadıyla) toprağı kazarak zemzem suyunu çıkarıyordu.

Hacer validemiz de bu durumu görünce, "zem.. zem.." diyerek(yani ibranice dur..dur diyerek) su zayi olmasın diye hemen suyun etrafını çevirip havuz haline getirdi. Bir taraftan da testisini doldurmaya başladı. Sudan avuç avuç aldıkça su tekrar fışkırıyordu.



Peygamber Efendimiz bir Hadis-i Şeriflerinde bu konuyla alakalı şöyle buyurmuştur:
"Allahü Teala, İsmail'in anasına rahmet etsin, o zemzemi kendi haline bırakmış olsaydı, yahut avuçlamasaydı, muhakkak zemzem akar bir ırmak olurdu." (Sahih-i Buhari)
{Allahümme salli alâ Seyyidine Muhammedin ve alâ eli Muhammed}




Zemzem suyunun yanında bir de hurma ağacı büyüdü. Zemzem suyunun ortaya çıkmasıyla o zamana kadar ıssız olan Mekke-i Mükerremeye civar memleketlerden göçler başladı. Mekkeye ilk göç edenler Yemenden Cürhüm kabilesidir. Cürhüm kabilesi Mekke-i Mükerreme vadisini imar etmiştir.



İşte Sa'y dediğimiz şey Hazret-i Hacer validemizin Sefa tepesi ile Merve tepesi arasında su bulabilmek için telaşlı bir şekilde bir o tepeye bir bu tepeye koşturması demektir. Umre niyeti ile ihrama giren her hacı adayı kadeşimiz, Kabe-i Muazzamanın etrafındaki tavafını tamamladıktan sonra Hazreti Hacer validemizin yapmış olduğu gibi Sefa tepesi ile Merve tepesi arasında 7 kere gider gelerek bu vazifeyi ifa ederler ve Umre görevlerini tamamlamış olurlar.

    1   2   3   4   5   6   Özet    


Dipnot: Hazreti Sâre validemizin oğlu olmadığı için mahzun oluyordu. Cenab-ı Hakk'ın Lütfu ve Keremiyle ihtiyar olmasına rağmen Hazreti Sâre validemize bir evlat ihsan etti. Kendisine ihsan edilen bu evlat, daha sonra Peygamberlik mertebesiyle insanları hak yola çağıracak olan Hazreti İshak'tır. Hazret-i İbrahim Aleyhisselam halen hayatta iken Hazreti İshak Aleyhisselam Şam bölgesine Peygamber olarak gönderilmiştir. İshak Aleyhisselam neslinden pek çok Peygamber gelmiştir.Misal vermek gerekirse Musa Aleyhisselam Hazret-i İshak'ın soyundan gelmektedir. Bizim Peygamberimiz Muhammed Mustafa Sallallahü Aleyhi ve Sellem Hazretleri ise İbrahim Aleyhisselamın diğer oğlu olan İsmail Aleyhisselamın soyundan gelmektedir. Hazreti İshak Aleyhisselam 160 yaşında iken vefat etmiştir. Annesi Sâre validemiz ise 127 yaşında iken vefat etmiştir. Hacer validemizin vefatı Sâre validemizin vefatından daha öncedir.